GEOLOGIA · ŚWIATOWE DZIEDZICTWO UNESCO
Phong Nha-Kẻ Bàng – starożytny kras za tajemniczymi jaskiniami
Phong Nha-Ke Bang leży w sercu jednego z najstarszych krajobrazów krasowych Azji — wapień rozpuszczany przez miliony lat utworzył wpisany na listę UNESCO system jaskiń, który wciąż jest odkrywany.
Zobacz wycieczki do jaskiń Phong Nha na GetYourGuide ↗Wapień rozpuszczał się przez miliony lat
Każda jaskinia w Phong Nha-Ke Bang zaczyna się od tej samej powolnej chemii: deszczówka pochłania dwutlenek węgla, spadając i przesiąkając przez glebę, stając się lekko kwaśna, a następnie wsiąka w szczeliny wapiennego podłoża i rozpuszcza je, ziarno po ziarnie, przez ogromne okresy czasu. Powtarzany przez miliony lat proces ten drąży korytarze, komory i podziemne rzeki, które dziś przecinają park. Wapienny kras w Quang Binh jest opisywany przez geologów jako jeden z najstarszych tego typu w Azji, ze strukturami, które formowały się i ewoluowały na długo przed tym, zanim same jaskinie nabrały kształtu.
Krajobraz, który wciąż kształtuje się na naszych oczach
Jaskinie, przez które zwiedzający przechodzą pieszo lub przepływają łodzią, to tylko widoczny efekt procesu, który wciąż trwa. Podziemne rzeki nieustannie drążą nowe korytarze i poszerzają stare, monsunowe powodzie cyklicznie przekształcają wejścia do jaskiń rzecznych, takich jak Jaskinia Phong Nha, a kapiąca, bogata w minerały woda nieustannie buduje stalaktyty i stalagmity we wnętrzach komór, jak chociażby w Jaskini Rajskiej, cząstka po cząstce, przez stulecia. Geolodzy badający ten park opisują system krasowy, który przeszedł przez kilka wyraźnych faz wypiętrzania i erozji, pozostawiając jaskinie na różnych poziomach gór — niektóre wciąż aktywne jako korytarze rzeczne, inne wyniesione wysoko i całkowicie suche.
Dwa obiekty z listy UNESCO, dwadzieścia lat różnicy
Phong Nha-Ke Bang po raz pierwszy wpisany został na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 2003 roku, doceniony za wyjątkową wartość swojej geologii krasowej i systemów jaskiń. UNESCO rozszerzyło wpis w 2015 roku, tym razem powołując się na różnorodność biologiczną parku i ekosystemy leśne obok geologii, która pierwotnie przyniosła mu ten tytuł. To dwuetapowe uznanie odzwierciedla to, co czyni park niezwykłym: to nie tylko skupisko imponujących jaskiń, ale jeden z najbardziej nienaruszonych ekosystemów wapiennych lasów pozostałych w Azji Południowo-Wschodniej, gdzie jaskinie i życie nad nimi traktowane są jako jeden, połączony system wart ochrony.
Setki jaskiń, i wciąż ich przybywa
Badacze, działający głównie pod egidą Brytyjskiego Stowarzyszenia Badań Jaskiń we współpracy z wietnamskimi naukowcami od początku lat 90. XX wieku, udokumentowali w parku kilkaset jaskiń, a kolejne korytarze odkrywane są niemal co roku. Jaskinia Phong Nha, Jaskinia Rajska, Jaskinia Ciemna i Jaskinia Sơn Đoòng to zaledwie garstka tych, które zdobyły sławę – czy to ze względu na dostępność, czy na rozmach. Wiele pozostałych pozostaje bez nazw, nieoświetlonych i odwiedzanych wyłącznie przez zespoły badawcze – co przypomina, że jaskinie udostępnione turystom to jedynie wyselekcjonowana próbka znacznie większego systemu, który wciąż poznajemy.
Las równie niezwykły jak jaskinie
Nad ziemią Park Narodowy Phong Nha-Ke Bang chroni jeden z największych zachowanych fragmentów pierwotnego lasu wapiennego w Indochinach – i to właśnie ten las, a nie tylko kryjące się pod nim jaskinie, został doceniony w 2015 roku wpisem na listę UNESCO. Park jest domem dla kilku gatunków naczelnych niespotykanych nigdzie indziej na świecie, w tym rzadkich langurów, a także setek gatunków ptaków i tysięcy udokumentowanych gatunków roślin. W ostatnich dekadach naukowcy opisali tu nowe dla nauki gatunki, co świadczy o tym, jak wiele z bioróżnorodności parku wciąż czeka na odkrycie. Jaskinie przyciągają turystów, ale las nad nimi jest prawdopodobnie równie wyjątkowy.